Sport Whistle | Υφισταμενες Αναγκες και Προκλησεις
Whistleblowing Of Harmful Irregularities In Sport Through Learning & Education | Erasmus Plus
Whistleblowing, Harmful Irregularities, Sport Doping Match Fixing , Manipulation , Bribery , Sexual Harassment, Bulling, Cheating
16236
page-template,page-template-full_width,page-template-full_width-php,page,page-id-16236,qode-quick-links-1.0,,qode-child-theme-ver-1.0.0,qode-theme-ver-16.7,qode-theme-bridge,wpb-js-composer js-comp-ver-5.1.1,vc_responsive
 

Υφισταμενες Αναγκες και Προκλησεις

Υφιστάμενες Ανάγκες και Προκλήσεις

Όσον αφορά τη πρόληψη και την αντιμετώπιση παραβατικών περιστατικών στον αθλητισμό, θεωρείται βασική πρόκληση η ανίχνευση και η έκθεση των συγκεκριμένων παρατυπιών και άλλων άδικων και αθέμιτων ενεργειών στον χώρο του αθλητισμού. Μία από τις πιο άμεσες προσεγγίσεις προκειμένου να εμφανιστούν στο φως τέτοιου είδους αθλητικές παρατυπίες, είναι η αναφορά περιστατικών (whistleblowing). Το «whistleblowing» αναφέρεται ως αποκάλυψη πληροφοριών σχετικά με περιστατικά διαφθοράς, παρανομίες, απάτες ή παράτυπες ενέργειες που διαπράττονται εντός ή από δημόσιους αθλητικούς φορείς ή ιδιωτικές αθλητικές επιχειρήσεις και αυτόνομους αθλητικούς οργανισμούς, οι οποίες αφορούν ή θεωρούνται απειλή για το δημόσιο συμφέρον – τους αθλητές ή τους άμεσα σχετιζόμενους οι οποίοι είναι σε θέση να αναλάβουν δράση. Μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος στο χώρο του αθλητισμού (Sport whistleblowers) μπορούν να είναι οι φίλαθλοι, οι οπαδοί, οι υποστηρικτές, οι αθλητές/τριες, οι γονείς, οι προπονητές, οι αθλητικοί παράγοντες, οι μάνατζερς αθλητών/τριών, τα διοικητικά στελέχη αθλητικών οργανισμών, οι επιχειρηματικοί εταίροι ή συνεργάτες, οι πελάτες αθλητικών εταιριών, η διοίκηση αθλητικών σωματείων ή οι ομοσπονδίες αθλημάτων, οι αθλητικοί σύλλογοι, οι οποίοι δίνουν πληροφορίες σχετικά με: κινδύνους, παράνομες ενέργειες ή ανήθικες συμπεριφορές, όπως:

  • Παρενόχληση και συγκεκριμένα σεξουαλική παρενόχληση νέων αθλητών και αθλητριών.
  • Ψυχολογικήκαταπίεσηκαικακοποίηση.
  • Δωροδοκία, διαφθορά, αθέμιτους τρόπους διοίκησης και απάτη.
  • Στήσιμο αθλητικών αγώνων και χειραγώγηση αθλητικών διοργανώσεων.
  • Ντόπινγκ και παράνομη χρήση ουσιών και αθλητικών συμπληρωμάτων.
  • Βία, εκφοβισμός και ηλεκτρονικές απειλές ή εκβιασμοί, τα οποία συνδέονται με τις προαναφερθείσες ανήθικες συμπεριφορές και ενέργειες.

Οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος στον χώρο του αθλητισμού θεωρούνται υπεύθυνοι για την αναφορά της πλειοψηφίας περιστατικών διαφθοράς και αθλητικών παρατυπιών, για την αντιμετώπιση των χειραγωγημένων αγώνων, του ντόπινγκ και των διεφθαρμένων διοικήσεων. Η έγκαιρη πρόληψη των παρατυπιών ή η πρόληψη του κινδύνου παραβάσεων μπορεί να προστατέψει τους αθλητές/τριες, τους προπονητές/τριες, τα στελέχη των ομάδων, τους φιλάθλους και τους οπαδούς. Ακόμα, μπορεί να προστατέψει την υγεία των αθλητών/τριών από το ντόπινγκ, να βοηθήσει στη διατήρηση της διαφάνειας και στην αποφυγή διεφθαρμένων διοικήσεων, να διαφυλάξει την ακεραιότητα των αθλητικών διοργανώσεων, όπως η αποτροπή εμφάνισης περιστατικών στημένων αγώνων, την σωματική και ψυχολογική υγεία των αθλητών/τριών ή ακόμα και τις ζωές τους, αλλά και τη τήρηση των κανόνων του αθλητικού δικαίου, της ευγενούς άμιλλας και της ηθικής δεοντολογίας.

Ανάγκη έκφρασης κοινωνικών ρόλων

Oι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος αναλαμβάνουν κρίσιμους ρόλους κοινωνικο-πολιτισμικού χαρακτήρα και παίζουν καταλυτικό ρόλο στην έκθεση περιστατικών διαφθοράς, απάτης, αθέμιτων τρόπων διοίκησης και άλλων παραβάσεων οι οποίες απειλούν τη δημόσια υγεία, τη σωματική υγεία (ντόπινγκ), την σωματική προστασία και ασφάλεια (βία, παρενόχληση), την οικονομική αξιοπρέπεια, (στήσιμο αγώνων- δωροδοκία, παράνομα στοιχήματα, αθλητικές απάτες), τα ανθρώπινα δικαιώματα (ρατσισμός, εκφοβισμός) και το ποινικό δίκαιο (κώδικες αθλητικής, ηθικής δεοντολογίας, κώδικες ηθικής συμπεριφοράς και κώδικες δεοντολογίας στον αθλητισμό). Η αναφορά τέτοιου είδους αδικημάτων στον χώρο του αθλητισμού από τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, έχει οδηγήσει στη διασφάλιση της ακεραιότητας του αθλητισμού, της ηθικής και δισεκατομμυρίων ευρώ δημοσίων πόρων ή επιχορηγήσεων. Ενώ ταυτόχρονα έχει αποτρέψει και προλάβει την ανάδυση αθλητικών σκανδάλων και περιστατικών διαφθοράς στον αθλητισμό. Συχνά οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος μπορούν να βρεθούν σε κίνδυνο. Οι κίνδυνοι αυτοί μπορεί να είναι απόλυση, μήνυση, απειλή, αμαύρωση ονόματος (μαύρη λίστα), σύλληψη, εκφοβισμός, ή σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμα και σωματική επίθεση ή θάνατος.

Ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων των Ευρωπαίων πολιτών - Ελευθερία έκφρασης

Η προστασία των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος από τέτοιου είδους αντίποινα, προάγει και διευκολύνει την αποτελεσματική αναφορά περιστατικών διαφθοράς στον αθλητισμό, καθώς παράλληλα ενισχύει την προσεγγισιμότητα/εχεμύθεια και την ανάληψη ευθύνης σε πολιτικές πρακτικές και διαδικασίες στο χώρο του αθλητισμού αλλά και στις ομοσπονδίες αθλημάτων, στα αθλητικά σωματεία και συλλόγους, ακόμα και στις Ε.Ο.Ε. και στις Δ.Ο. Το δικαίωμα των πολιτών να γίνονται μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος είναι μια φυσική εξέλιξη του δικαιώματος της ελεύθερης έκφρασης και συνδέεται με τις αρχές της αθλητικής διαφάνειας και ακεραιότητας. Η προστασία της ευημερίας των άλλων πολιτών θεωρείται έμφυτο δικαίωμα όλων των ατόμων που σχετίζονται με τον αθλητισμό (συμμετοχή στον αγωνιστικό αθλητισμό ή  αθλητισμό αναψυχής) και σε ορισμένες περιπτώσεις η μαρτυρία αθέμιτων περιστατικών και παραβάσεων, σύμφωνα με τους κώδικες ηθικής δεοντολογίας και αθλητικού δικαίου θεωρείται καθήκον. Επομένως, η απουσία της αποτελεσματικής προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος μπορεί να οδηγήσει τους ίδιους στο παρακάτω δίλημμα: ενώ συχνά υποχρεούνται ή θεωρούν καθήκον τους να αναφέρουν περιστατικά διαφθοράς και άλλες μορφές αδικημάτων, η πραγματοποίηση της μαρτυρίας μπορεί να τους εκθέσει σε αντίποινα.

Ανάγκη για καινούριες νομοθεσίες / πολιτικές /διαδικασίες

Η αναγνώριση της σημασίας της αναφοράς περιστατικών στις προσπάθειες αντιμετώπισης της διαφθοράς, έχει οδηγήσει πολλές χώρες μέσω διεθνών συμβάσεων στη δέσμευση για θέσπιση νόμων υπερ της προστασίας των μαρτύρων δημοσίου συμφέροντος. Επιπλέον, αυξάνεται συνεχώς ο αριθμός των κυβερνήσεων, των εταιρειών και των μη κερδοσκοπικών οργανώσεων οι οποίες εφαρμόζουν πολιτικές πρακτικές υπερ της καταγγελίας παραπτωμάτων. Εντούτοις, είναι σημαντικό αυτές οι πολιτικές να παρέχουν εύκολους τρόπους κοινοποίησης των πληροφοριών, θεμιτά μέτρα για την προστασία των καταγγελτών που ενεργούν προς το δημόσιο συμφέρον από κάθε μορφή αντιποίνων, καθώς και να διασφαλίζουν εμπιστοσύνη σχετικά με τη χρήση της μαρτυρίας για τις περαιτέρω αναγκαίες ενέργειες προς συμμόρφωση. Οι διαδικασίες πολιτικής αναφοράς περιστατικών στον αθλητισμό και το σύστημα συμμόρφωσης, πρέπει να χαρακτηρίζονται από εχεμύθεια και εμπιστοσύνη, παρέχοντας ασφαλή δίαυλο επικοινωνίας στους μάρτυρες με τους αρμόδιους κάθε χώρας ή με το αρμόδιο τμήμα κάθε αθλητικής ομοσπονδίας, αθλητικής ένωσης, αθλητικού σωματείου ή με τον ίδιο τον αθλητικό οργανισμό, προκειμένου να μπορούν να υποβάλλουν εσωτερικές πληροφορίες.

Το υπουργείο αθλητισμού, παρόμοια διοικητικά τμήματα, αυτόνομες ομοσπονδίες αθλημάτων, αθλητικές ενώσεις, σωματεία καθώς και επαγγελματικοί σύλλογοι μπορούν να επωφεληθούν από την έγκαιρη αναγνώριση αθέμιτων αθλητικών παραπτωμάτων και παραβάσεων, μέσω της αποφυγής επικείμενων κινδύνων και αρνητικών συνεπειών όπως η αμαύρωση της φήμης, της εικόνας, της αξιοπρέπειας και της αθλητικής ηθικής δεοντολογίας. Συχνά η έλλειψη επαρκούς νομικής προστασίας και εχέμυθων διαδικασιών για μαρτυρίες και αναφορές περιστατικών διαφθοράς, οδηγεί τους εργαζομένους και τους άμεσα εμπλεκόμενους με αυτές είτε από τον δημόσιο είτε από τον ιδιωτικό χώρο του αθλητισμού σε όλη την Ευρώπη, να έρχονται αντιμέτωποι με διάφορες μορφές απειλών όπως η απόλυση, οι παρενοχλήσεις ή εκβιασμοί. Χωρίς αυτές τις πολιτικές και τις διαδικασίες, οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος δύσκολα αναλαμβάνουν ευθύνη να αναφέρουν πληροφορίες, συνεπώς  οι δημόσιες αθλητικές εγκαταστάσεις και περιουσίες, οι φόροι και οι οικονομικοί πόροι στο χώρο του αθλητισμού αλλά και οι ζωές των ατόμων βρίσκονται σε κίνδυνο.

Δυσκολίες προς αντιμετώπιση – και κίνδυνοι προς αποφυγή

Οι μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, δε λαμβάνουν από τη πολιτεία την απαραίτητη υποστήριξη και τη προσοχή με βάση τα διεθνή και Ευρωπαϊκά πρότυπα, παρόλο που η πρόοδος σχετικά με την αναφορά περιστατικών στον αθλητισμό (whistleblowing) είναι εμφανής. Αρκετές από αυτές τις χώρες στερούνται πολιτικής βούλησης. Εντούτοις στη σημερινή εποχή, όλο και περισσότεροι νόμοι σχετικά με την αναφορά περιστατικών εφαρμόζονται, καθώς υπουργοί αθλητισμού δεσμεύονται προς την επιβολή και εφαρμογή των νόμων αυτών. Η καταγγελία περιστατικών διαφθοράς ενέχει επαγγελματικούς και προσωπικούς κινδύνους. Οι πολίτες της Ε.Ε. οι οποίοι συμμετέχουν στον αγωνιστικό αθλητισμό ή στον αθλητισμό αναψυχής πρέπει να έχουν γνώση σχετικά με τους ασφαλείς τρόπους αναφοράς περιστατικών διαφθοράς ή αδικημάτων στο εργασιακό τους περιβάλλον ή σε αθλητικούς χώρους, γήπεδα και γυμναστήρια, καθώς και να συμβουλεύονται τους αρμόδιους πριν ενεργήσουν.

Βέβαια, δεν είναι λίγοι οι ανασταλτικοί παράγοντες οι οποίοι αποτρέπουν τους αθλητές και τις αθλήτριες από την αναφορά περιστατικών διαφθοράς. Ακόμα, υπάρχει έλλειψη εμπιστοσύνης από την πολιτεία σχετικά με την ικανότητα των δημοσίων και αυτόνομων ιδιωτικών φορέων να αντιμετωπίζουν περιστατικά διαφθοράς στο χώρο του αθλητισμού, καθώς και σχετικά με τους μηχανισμούς και το σύστημα αναφοράς, οι οποίοι σύμφωνα με τη κοινή γνώμη είναι ελλιπείς, ασαφείς και μη ασφαλείς. Το αθλητικό δίκαιο, οι πειθαρχικές κυρώσεις και οι πολιτικές διαδικασίες οι οποίες προστατεύουν τους μάρτυρες δημοσίου συμφέροντος, συνήθως δεν εφαρμόζονται ή δεν υφίστανται, ενώ οι Ευρωπαίοι πολίτες συχνά δε γνωρίζουν τα αθλητικά τους δικαιώματα ή με ποιόν τρόπο να τα ασκήσουν.